Boğaziçi ve ODTÜ'nün İngilizce bölümlerini öğretmen liseliler dolduruyor.

OKS tercihlerinde adayların gözde okullarından biri de Anadolu öğretmen liseleri. Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürü Ömer Balıbey, 'Bakanlığın yıldızı' olarak değerlendiriyor bu okulları.

2003 yılında 103 olan öğretmen lisesi sayısı 193'e çıktı. Bakanlık bu sayıyı 200'de dondurmak istiyor. Öğretmen liselerinin diğer liselere göre çok sayıda avantajı bulunuyor. Okul, üniversiteye girişte eğitim fakültelerini tercih etmeleri durumunda ek puan verilmesi, sınıf mevcutlarının standart 30 kişi olması, yatılı imkanlarının olması, zorunlu ikinci yabancı dilin öğretildiği tek lise, resim ve müziğin zorunlu olduğu tek okul olması gibi avantajları ile öne çıkıyor.

Öğretmen liseleri üniversiteye giriş sınavındaki başarılarıyla da dikkat çekiyor. Türkiye'nin en kaliteli üniversitelerindeki yabancı dil bölümlerinin tamamına öğretmen lisesi mezunları yerleşiyor. Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürü Ömer Balıbey, okulların ÖSS başarısını şöyle açıklıyor: "İlk mezunlarını 1992-1993 öğretim yılında veren Anadolu öğretmen liselerinin ÖSS'de başarı oranı 1993 yılında yüzde 46 iken, 2007 yılında yüzde 67'lere yükselmiştir. Bir yüksek öğretim kurumuna yerleştirilen Anadolu öğretmen lisesi mezunu adaylardan yüzde 69'u, öğretmen yetiştiren yüksek öğretim kurumlarına yerleştirilmektedir. 2007 ÖSS'de mezunlarının yüzde 54,43'ü lisans düzeyinde bir yüksek öğretim kurumuna yerleşmek suretiyle fen liselerinden sonra ikinci sıraya yükselme başarısını göstermiştir. Yine 2007 ÖSS yerleşme sonuçlarına göre; Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nin 62 kontenjanlı İngilizce Öğretmenliği programının tamamına, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin 103 kontenjanlı İngilizce Öğretmenliği programının tamamına, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nin 82 kontenjanlı İngilizce Öğretmenliği programının tamamına Anadolu öğretmen lisesi öğrencileri yerleşmiştir."

Dar gelirli ailelerin zeki çocukları gidiyor

Öğretmen liselerinin en önemli avantajlarından birinin 'pansiyonlu eğitim vermesi' olduğunu ifade eden Ömer Balıbey, "Şu an okullarımızın yüzde 70'inde yatılı imkanı var. Bu sebeple Anadolu'nun her köşesinden özellikle dar gelirli ailelerin zeki çocukları öğretmen liselerini tercih ediyor." diyor. Öğretmen liselerinde eğitim bilimlerine giriş, öğretim ilke ve yöntemleri, eğitim psikolojisi, araştırma teknikleri gibi 11 ayrı meslek dersi verilmesine rağmen bir Anadolu lisesindeki bütün imkanların ayrıca var olduğuna dikkat çeken Balıbey, okulların bu yönüyle de avantajlı olduğunu vurguluyor. Öğretmenleri mülakatla ve sınavla başarılı öğretmenler arasından seçilen öğretmen liselerinde daha lise çağında öğrenciler geçen yıl uygulamaya konulan staj dersleriyle öğretmenliğe alışıyor. Balıbey, öğretmen liselerinde okuyan öğrencilerin eğitim fakültelerine gitmeleri durumunda aylık 160 YTL burs kazandığını da vurgulayarak "Bu yüzden mezunlarımızın yüzde 75'i eğitim fakültelerine gidiyor" şeklinde konuştu.

Tercih aşamasında anne babalara düşen görevler

Tercihler öğrencilerin geleceklerini büyük ölçüde belirleyecek. Böylesine önemli bir dönemde ailelere çok önemli görevler düşüyor. Çünkü yapılan tercihlerde öğrencinin velisi birinci derede sorumlu. Tüm Özel Öğretim Kurumları Derneği (TÖDER) uzmanları, tercih döneminde ailelerin neler yapması gerektiğine yönelik bazı noktalara dikkat çekti. TÖDER rehberlik uzmanlarının velilere tavsiyeleri şöyle:

• Bu dönemde pek çok belirsizlik yaşayan gençlerin kendileri adına karar veren kişiler yerine onlara destek olacak kişilere ihtiyaçları vardır. Bu dönemde çocuğunuzun karar verme ve problem çözme becerilerini geliştirmede yardımcı olabilirsiniz. Çocuğunuzun kendine özgü, farklı ve yetişkin bir birey olduğunu hatırlamalı ve kendi hayatının sorumluluğunu sahiplenmesi için önünü açabilirsiniz.

• Öncelikle çocuğunuzu dinlemeyi ve ona hissettiklerinizi anlatmayı öğrenin. Genellikle aileler hissettiklerini davranışlarıyla anlatma yolunu tercih ederler. Ancak davranışlar her zaman doğru etki yapmaz. Çocuğunuzun bir birey olduğunu kabul edin ve onunla duygularınızı paylaşın. Onun neler hissettiğini öğrenmeye çalışın. Öncelikle onun tercihlerinin ne olduğunu öğrenin. İlk olarak siz hangi okulları ya da bölümleri tercih etmelerini belirtirseniz çocuğunuzun kendi isteklerini açık bir şekilde ifade etmesini engellemiş olursunuz.

• Bu dönemde gençler ergenlik döneminin de etkisiyle kendilerini belirsizlik içinde hissederler. Bu süreçte meslek seçimi yapacak gençler kadar aileler de kaygı yaşıyorlar, çocuklarının gelecekleri ile ilgili endişe duyuyorlar. Bu kaygı; çevredeki insanların neler düşüneceği, ekonomik olanakların sınırlı olması, gerek dünyadaki gerekse kişilerde olan değişimlerden doğan belirsizlikler, popüler kültüre uyum sağlama isteğinden kaynaklanabilmektedir. Gençlerin çoğu kez lise, meslek ve üniversite tercihlerini ailelerine bıraktıkları ve sorumluluğu kendi üstlerine almadıkları görülüyor. Aileler meslek seçimi ve tercihler döneminde çocuklarının yanında olarak onları olumlu yönlendirmeli.

• Çocuklarınızla yaşayabileceğiniz çatışmaları önlemek için bu dönemde onlarla etkin iletişim kurmak, karşılıklı olarak kaygıları paylaşmak; sizin ve çocuğunuzun birbirini zi daha iyi anlamanızı sağlayabilir.

• Çocuğunuzu, yalnızca kendi isteğiniz veya çevrenin etkisiyle yönlendirmemek oldukça önemlidir. Pek çok aile, çocuklarına para ve prestij getirecek ya da onlardan kendi aile işlerini devam ettirecek meslekler seçmelerini ya da kendi istedikleri liselere yönlendirmek istemektedir. Ancak insanların ve çevrenin sürekli bir değişim içinde olduğu unutulmamalıdır. Çevrenin ve kişilerin talepleri doğrultusunda para ve prestij kavramları değişebilir ve farklı mesleklere kayabilir. Aile işlerini kapsayan meslekler ise ailenin genç bireyin özellikleriyle örtüşmeyebilir ve onların gelecek taleplerini karşılamayabilir.

• İlk adım kendini tanımadır. Aileler çocuklarını en yakından tanıyan kimseler olarak, onların kendi ilgi ve yeteneklerini belirlemelerine bu anlamda geribildirimler vererek yardımcı olabilirler. Meslek ya da lise türü seçiminde çocuğun okullar kişilik özelliklerine uygun olmalı. Mesela, hukuk okumak isteyen bir öğrencinin fen lisesi tercihi yapması öğrencinin daha sonra hukuk bölümünü kazanmasını neredeyse imkânsız hale getirmektedir.

• Aileler lise türlerini, meslekleri ve üniversiteleri tanımalı. Ancak çoçuğa hazır bilgi vermek yerine onun bunları kendi başına araştırmasını sağlayacak yöntemleri göstermeli. Bu araştırmalar; lise, meslek ve üniversiteleri tanıtıcı kitaplardan, ilgili internet sayfalarından ve çevredeki meslek sahipleriyle yapılabilecek görüşmeler vb. içerir. Ayrıca onunla birlikte tercih etmeyi düşündüğü liseleri gezebilirsiniz.

• Anne babalar tercihler sırasında lazım olacak temel teknik bilgileri öğrenmeli. Bu bilgiler baraj puanları, en fazla kaç tercih yapılabilir ve temel tercih sıralaması nasıl yapılabilir gibi. Bu bilgiler çocuğunuzun hatalı tercihler yapmasını önlemenize ve bu dönemde onun size daha fazla güvenmesini sağlayacaktır.

• Tercihler döneminde çocuğunuza yapacağınız en uygun davranış, onun yanında olduğunuzu ve kararlarını desteklediğinizi belirtmek ve en önemlisi ona hissettirebilmektir.

Tercih listesi nasıl oluşturulmalıdır?

Yerleştirmede öncelik tercih sırasına göre belirlenir. En yüksek puan alandan başlayarak yerleştirme yapıldığı için, tercih yaparken başka adayların değil, öğrencinin kendi listesinin tutarlılığına bakması gerekir. Okulların puanları büyükten küçüğe doğru sıralanmalı, ayrıca okulun başvuru şartlarının uygunluğu da kılavuzdan kontrol edilmelidir. Tercihler asil liste başarı sıralamaları dikkate alınarak yapılmalıdır. Çünkü adayların sınavları kazanması yani bir okula yerleştirilmesi asil liste başarı sıralaması göz önünde bulundurularak gerçekleşmektedir. Bu nedenle asil liste, okula son giren öğrencinin başarı sıralamasını tercih yapan adayların tercihlerine ilk başta yerleşme olasılıkları daha yüksek oluyor.

Tercihlerde il ve ilçe sınırlaması var mı?

Tercihlerde il ve ilçe sınırlaması yok. Dolayısıyla öğrenci 20 tercihini Türkiye'nin istediği il ve ilçesindeki okullar için kullanabilecek.

2008 OKS ile önceki yıllardaki sınavları kıyasladığımızda nasıl bir sonuç çıkıyor?

Bu yıl OKS' de çıkan soruların öğrenciler tarafından kolay bulunması, üst sıralardaki yığılmayı artırmıştır. Bu durum Türkiye soru çözüm ortalamasını da artıracağından puanların getirdiği değerler azalacak. Yani geçen yıl 70 net yapan öğrencinin aldığı puanla, bu yıl giren ve 70 net yapan öğrencinin alacağı puan arasında farklar oluşacak. Bu nedenle tercih sıralamasında başarı sırası önemli bir rol oynayacak.

Listeyi yaparken dikkat edilmesi gerekenler:

• Öğrencinin sınav sonuç belgesini veya internetten çıkarılan sonuç çıktısını görmeden asla tercih yapılmamalıdır.

• Öğrencinin, kendi ilgi, yetenek ve beklentileri doğrultusunda tercih yapıp yapmadığına dikkat edilmelidir.

• Öğrencinin tercih listesinin istek sırasına göre olup olmadığı kontrol edilmelidir.

• Öğrenci bugünden gelecekle ilgili mesleğini belirleyecek bir tercih yapmalıdır. (Özellikle fen lisesi için bu durum çok önemlidir. Çünkü fen lisesinde sayısal alan dışında alan seçimi söz konusu değil.)

• Öğrencinin tercih listesinde yer verdiği okulların yabancı dili bilgisinin öğrenci ve veliye verilmesi gerekmektedir.

• Öğrencinin velisinin onayı olmadan tercih işleminin yapılmaması gerekmektedir.

OKS soruları kolay olunca taban puanlar da yükseldi

Bu yıl OKS'de soruların kolay olmasına bağlı olarak taban puanlar yükseldi. Mesela 2007 OKS sonuçlarına göre 474, 223 puan alan bir öğrencinin MF puan türüne göre genel başarı sırası 665 iken ve bu öğrenci İzmir Fen Lisesi'ni ya da İstanbul Atatürk Fen Lisesi'ni kazanabiliyordu. 2008 OKS sonuçlarına göre MF puanı 486,718 puan alan bir öğrencinin genel başarı sırası 2 bin 370. Bu öğrenci geçen yılla kıyaslanacak olursa puanı daha yüksek olmasına rağmen aynı okulları kazanması mümkün gözükmüyor. Veya 2007 OKS'de 452,664 puan alan bir öğrencinin genel başarı sırası 4 bin 42 iken 2008 OKS'de 457,696 puan alan bir öğrencinin puanı daha yüksek olmasına rağmen genel başarı sırasının 20 bin 361 olması puanların yükseldiğinin bir göstergesi olarak dikkat çekiyor. 2007 OKS'de genel başarı sırası 8 bin 851 olan bir öğrencinin puanı 435,725 iken 2008 OKS sonuçlarına göre genel başarı sırası 8 bin 761 olan bir öğrencinin puanı 474,611 oldu.

Seçtiğiniz okulun ÖSS başarısına dikkat edin

OKS tercihi yapacak adayların en çok dikkat ettiği konuların başında gitmek istediği okulun ÖSS başarısı geliyor. Liseler arasında ÖSS'de en başarılı okullar fen liseleri. 2007 ÖSS sonuçlarına göre üniversitelerin lisans programlarına yerleştirmelerde yüzde 66,8'lik başarı oranı ile özel fen liseleri ilk sırada gelirken yüzde 66'lık başarı oranıyla bu okulları Anadolu öğretmen ilseleri ve yüzde 60'lık oranla devlet fen liseleri takip ediyor. ÖSS'de Anadolu liselerinin başarısı yüzde 43,9 iken, Anadolu liselerini yüzde 23'lük rakamlarla yabancı dil ağırlıklı liseler ve özel liseler takip ediyor.